klooster Bethlehem, Haren

verschijning van Jezus aan Antonius


Plaats in de kapel: apsis priesterkoor rechts
Atelier F. Nicolas en Zonen, 1912

Het verhaal

Antonius van Padua is een tijdgenoot en volgeling van Franciscus. Hij wordt in 1195 als Fernandez geboren in Lissabon. Op vijftienjarige leeftijd treedt hij toe tot de reguliere kanunniken van een augustijner klooster in zijn geboortestad. Het was in die tijd normaal dat gegoede jongemannen hun scholing kregen in kloosters. Zij volgden het dagritme van de kloosterlingen.

Als Fernandez in Coimbra verblijft in verband met een studie theologie, ontmoet hij broeders van de nieuwe orde van Franciscus uit Assisi. Hij sluit zich bij hen aan om te gaan prediken in Noord-Afrika. Voortaan noemt hij zich Antonius, naar de bekende derde- en vierde-eeuwse woestijnkluizenaar, beschermheilige van het klooster in Coimbra.

Ziekte dwingt Antonius naar Europa terug te keren. Het schijnt dat storm of schipbreuk hem in Sicilië heeft doen belanden, waarvandaan hij verder reist naar Assisi. Hier ontmoet hij zijn grote voorbeeld Franciscus. Hij ontwikkelt zich tot een begenadigd prediker en docent theologie met grote kennis van het werk van Augustinus. De laatste jaren van zijn leven brengt hij door in Padua. Hij overlijdt in 1231 en wordt een jaar later al heilig verklaard.

Antonius van Padua wordt vaak afgebeeld met een kind op de arm. Volgens een legende heeft hij in zijn kamer een stralend visioen van het kind Jezus. Hij vraagt een ooggetuige er met niemand over te spreken, maar na zijn dood raakt het verhaal toch algemeen bekend. In de kunst heeft hij het kind op de arm, of het zit of staat op een boek.

Al 25 jaar na zijn dood kreeg Antonius grote bekendheid als patroon van verloren zaken. Een bekende volkse smeekbede luidt nu nog: “Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik mijn – hier wordt het verloren voorwerp genoemd – weer vind.”

De afbeelding

Op de linker raamhelft verschijnt het kind Jezus, zwevend op wolkjes en omringd door een mandorla, net als op het linkerraam. Zes gevleugelde engelenkopjes begeleiden hem. Hij houdt een kruisstaf in de rechterhand en met zijn linkerhand maakt hij een spreekgebaar naar de heilige rechts. Opvallend is het beweeglijke rode kleed. In zijn nimbus is een kruis verwerkt; het markeert zijn cruciale rol in de heilsgeschiedenis.

De afgebeelde heilige is Antonius van Padua. Hij is, zoals meestal in de kunst, voorgesteld in het bruine habijt van de franciscaner orde, met een jong baardeloos gezicht en met kruinschering. Bij het lezen verrast door de verschijning van Jezus, heft hij zijn handen op. Hij is niet geschrokken, maar onder de indruk. Het boek waarin hij aan het lezen was, ligt geopend voor hem op een trede. Opzij van hem brandt een kaars op een grote koperen kandelaar.

Antonius’ aanwezigheid in de kapel van de zusters penitenten hoeft niet te verbazen, want hij is een van de bekendste franciscaanse heiligen. Bovendien wordt hij als beschermheilige gezien van onder meer vrouwen en kinderen in behoeftige omstandigheden. Aangezien de zusters van Klooster Bethlehem zich ontfermden over zieken en (meisjes)onderwijs verzorgden, is de keuze voor Antonius van Padua goed te verklaren.

meer informatie :

vorige : Bethlehem