heilige familie
Plaats in de kerk: linkerzijbeuk
Max Weiss, 1960
Rechtsonder gesigneerd en gedateerd
Het verhaal
Jozef en Maria vestigen zich met hun zoon Jezus in Nazareth. Jozef werkt als timmerman. Maria doet huishoudelijk werk, zoals spinnen. Volgens de katholieken is Jezus enig kind.
In de evangelies van Matteüs en Lucas komt de Heilige Familie alleen summier voor. De iconografie van dit thema is dan ook vooral gebaseerd op apocriefe verhalen. Dat zijn verhalen die niet tot de canon van de Bijbel behoren.
De afbeelding
Maria, Jozef en Jezus zijn thuis in Nazareth. Rechts zit Maria garen te spinnen. Op de grond naast haar staat een mand met wol, en achter haar een spinnenwiel. Boven haar hoofd vliegen twee vogels, waarvan de betekenis niet duidelijk is (misschien betreft het louter een speelse toevoeging).
Links staat Jozef aan de werkbank met een zaag in zijn handen. In het midden staat Jezus, die net als Jozef een timmermansschort aan heeft. Hij laat een hamer op zijn rechterschouder rusten en kijkt om naar zijn vader, die hem aanwijzingen geeft.
Jezus heeft een kruis getimmerd, dat hij vasthoudt met zijn linkerhand. Dit kruis is, in combinatie met de spijkers die voor zijn voeten liggen, een vooruitwijzing naar de kruisiging. Hetzelfde geldt voor het kruis in zijn nimbus (stralenkrans om het hoofd).
De bovenzone van het raam is meer verheven. Recht boven Jezus zetelt God de Vader op een troon, geflankeerd door twee engelen. De kroon die hij draagt, onderstreept zijn heerschappij over hemel en aarde. Boven hem zweeft de Heilige Geest in de gedaante van een witte duif. God de vader en de Heilige Geest vormen tezamen met Jezus de H. Drie-eenheid. Dit is het dogma volgens welk de ene goddelijke natuur is te onderscheiden (maar niet te scheiden) in drie personen die allen dezelfde volmaaktheid bezitten.
De uit drie personen bestaande H. Familie geldt als aardse tegenhanger van de H Drie-eenheid. Vandaar de term Trinitas Terrestris (aardse Drie-eenheid).
volgende : Doop in de Jordaan
vorige : smeekbeden tot Maria : hoop