H. Familie

Plaats in de kerk: priesterkoor, apsis, middenvenster onder
Atelier F. Nicolas en Zonen, 1893

Het verhaal

Dit gebrandschilderde raam bestaat uit twee scènes, rijkelijk aangevuld met architecturale elementen in gotische stijl. De scène onder, de Heilige Familie, verwijst naar het sacrament van de eucharistie, dat erboven is afgebeeld.

Er is gekozen voor een min of meer symmetrische compositie, omdat het raam zich midden in de apsis bevindt, dat wil zeggen in de as van de kerk, boven het altaar.

Het verhaal

Hoewel het thema van de Heilige Familie veelvuldig voorkomt los van een Bijbelse context, kan het hier gekoppeld worden aan het verhaal van de twaalfjarige Jezus in de tempel. Dat blijkt uit het Bijbelcitaat onder op het raam.

Jezus gaat samen met zijn ouders Maria en Jozef naar Jeruzalem vanwege het Pesachfeest (herdenking van de uittocht uit Egypte, het einde van de slavernij van de joden). Op de terugreis ontdekken Maria en Jozef dat hun zoon niet bij het reisgezelschap is. Ongerust keren zij terug naar Jeruzalem.

Pas na drie dagen treffen zij Jezus aan in de tempel. Hij zit tussen de tempelgeleerden, luistert naar hen en stelt diepzinnige vragen. Iedereen staat versteld van zijn wijsheid en inzicht.

Als Maria hem ziet, zegt zij: Kind, wat heb je ons aangedaan? Je vader en ik hebben met angst in het hart naar je gezocht. Zijn antwoord luidt: Waarom hebt u naar me gezocht? Wist u dan niet dat ik in het huis van mijn Vader moest zijn? Zijn ouders begrijpen niets van dit antwoord. Gedrieën keren zij terug naar hun woonplaats Nazaret.

Het verband met de eucharistie, het tafereel erboven, is niet evident. Misschien is het gelegen in het feit dat in de eucharistie priester en gelovigen samen een familie vormen, verenigd met Christus.

De afbeelding

Maria en Jozef leiden hun zoon Jezus, die tussen hen in loopt, aan de hand en kijken liefdevol naar hem. De bezorgde ouders hebben hun kind na drie dagen eindelijk teruggevonden en keren huiswaarts. Dit blijkt uit het onderschrift: Et descendit cum eis et venit Nazareth et erat subditus illis (hij reisde met hen terug naar Nazaret en was hun voortaan gehoorzaam). De laatste woorden van het Bijbelcitaat worden herhaald op de banderol, getoond door een engel midden boven de H. Familie: et erat subditus ilis [illis].

Het hoofd van Jezus is omkranst met een nimbus als teken van zijn goddelijkheid; het ingeschreven kruis wijst vooruit naar zijn lijden. Links en rechts van hem groeien witte lelies, symbool van onschuld en zuiverheid.

Maria heeft een boek bij zich, Jozef een lange stok waaraan lelies ontbotten. Deze stok is ontleend aan de vele apocriefe verhalen van de verloving van Jozef en Maria (apocrief betekent dat een verhaal niet officieel erkend is door de Kerk). Jozef wordt als huwelijkspartner uitverkoren uit een aantal mannen, omdat uit zijn tak een bloem groeit en in sommige versies van het verhaal een duif uit het uiteinde van de tak tevoorschijn komt, tekenen van God. Dit element is afgeleid van de bloeiende staf van Aäron, die in het Bijbelboek Numeri wordt gekozen tot leider van de twaalf stammen van Israël.

Het tafereel is opgenomen in een entourage met architecturale en florale motieven.

meer informatie :

volgende : priesterschap

vorige : Laatste Avondmaal