Antonius Abt
Antonius Abt wordt rond 251 in Egypte geboren. De nalatenschap van zijn welgestelde ouders schenkt hij aan de armen. Hij trekt zich terug als kluizenaar in de Egyptische woestijn, waar algauw een aantal gelijkgezinden zijn nabijheid opzoekt. Er ontstaat een soort leefgemeenschap, waarbij de kluizenaars wel apart wonen, maar onder geestelijke leiding staan van Antonius, die daarom de eerste abt wordt genoemd.
Athanasius geschrift met het levensverhaal van Antonius is eeuwenlang het leerboek van de ascese (sobere, strenge, vrome leefwijze) geweest. Antonius sterft op hoge leeftijd hij zou 105 zijn geworden en wordt op zijn verzoek in de woestijn begraven.
Eind elfde eeuw wordt de orde der antonieten gesticht, die zich om zieken bekommert. Zij nemen vooral de zorg op zich voor de pestlijders. De antonieten mogen hun varkens vrij laten rondlopen. Buurtbewoners geven de dieren, die als herkenningsteken een belletje om hun nek dragen, te eten als bijdrage aan het klooster. Het varken en het belletje zijn in de beeldende kunst bekende attributen van Antonius Abt.
Antonius met het varken wordt aangeroepen tegen (vee)ziekten en het antoniusvuur, ook wel de kriebelziekte genoemd. Dit is een nare huidziekte die wordt veroorzaakt door het eten van met moederkoorn (een schimmelsoort) besmet graan, vooral rogge.
De afbeelding
Antonius Abt knielt in monnikskleding met een staf in zijn handen en een varken aan zijn voeten. Hij heeft de voor monniken kenmerkende tonsuur (kruinschering). De egale achtergrond is opgebouwd uit horizontale en verticale loodstrips en overwegend wit glas.
Links het wapen van de Noordbrabantse Christelijke Boerenbond (een belangenorganisatie voor boeren, op religieuze grondslag), met het devies cruce et aratro (met kruis en ploeg). Dit wapen is wellicht verwisseld met de wapens op het raam met de H. Rochus, dat is geschonken door de NCB. Een andere mogelijkheid is dat de twee heiligen de ene links in het schip, de andere rechts zijn verwisseld. Wat hierop wijst is het feit dat ze met hun rug naar het altaar zijn gekeerd. De aanwezigheid van dit raam in de kerk hangt vermoedelijk samen met de bijzondere betekenis van Antonius Abt voor het dorp Deursen, waar zich een achttiende-eeuwse aan Rochus en Antonius Abt gewijde kapel bevindt.
volgende : Rochus
vorige : twee onbekende heiligen