Antonius Abt en Donatus

Antonius wordt rond 251 in Egypte geboren. De nalatenschap van zijn welgestelde ouders schenkt hij aan de armen. Hij trekt zich terug als kluizenaar in de Egyptische woestijn, waar algauw een aantal gelijkgezinden zijn nabijheid opzoekt. Er ontstaat een soort leefgemeenschap, waarbij de kluizenaars wel apart wonen, maar onder geestelijke leiding staan van Antonius, die daarom de eerste abt wordt genoemd.

Athanasius geschrift met het levensverhaal van Antonius is eeuwenlang het leerboek van de ascese (sobere, strenge, vrome leefwijze) geweest. Antonius sterft op hoge leeftijd hij zou 105 zijn geworden en wordt op zijn verzoek in de woestijn begraven.

Eind elfde eeuw wordt de orde der antonieten gesticht, die zich om zieken bekommert. Zij nemen vooral de zorg op zich voor de pestlijders. De antonieten mogen hun varkens vrij laten rondlopen. Buurtbewoners geven de dieren, die als herkenningsteken een belletje om hun nek dragen, te eten als bijdrage aan het klooster. Het varken en het belletje zijn in de beeldende kunst bekende attributen van Antonius Abt.

Antonius met het varken wordt aangeroepen tegen (vee)ziekten en het antoniusvuur, ook wel de kriebelziekte genoemd. Dit is een nare huidziekte die wordt veroorzaakt door het eten van met moederkoorn (een schimmelsoort) besmet graan, vooral rogge.

In 1520 wordt een kerk te Reek vermeld met zowel de Heilige Donatus als de Heilige Antonius Abt als beschermheiligen. In de huidige kerk is een beeld van St. Donatus aanwezig en ontbreekt een beeld van Antonius Abt.

De heilige Donatus leeft rond de 4e eeuw in Italië. Hij is bisschop van Arezzo, op de grens tussen het huidige Toscane en Umbrië. In zijn tijd wordt Donatus om zijn geloof vervolgd door de heersende keizer Julianus, gevangen genomen en gedwongen afgoden te vereren. Dat weigert Donatus; zijn lot is dan ook dat hij onthoofd wordt.

Hij wordt afgebeeld met bisschoppelijke attributen, zoals staf, mijter en tabberd. Ook het symbool van het martelaarschap, de palmtak, is soms afgebeeld.

Pas eeuwen na Donatus dood dicht paus Gregorius de Grote eind 6e eeuw verschillende wonderen toe aan hem. Een opmerkelijk verhaal is dat door toedoen van heidenen een glazen altaarkelk in gruzelementen gevallen is; door zijn gebed weet Donatus deze kelk weer te helen.

meer informatie:

volgende :de kruisdood van Jezus
vorige :de glazeniers