St. Antonius Abt Volkel

Plaats in de kerk: apsis priesterkoor
Harry Koolen, 1938
Uitvoering: G. Mesterom

Het verhaal

Het koningschap van Christus ‘is niet van deze wereld’, zoals hij zelf zegt in het evangelie van Johannes. Zijn heerschappij is alomvattend en heeft betrekking op de gehele schepping en het eeuwige Rijk van God. De koningstitel benadrukt in overdrachtelijke zin zijn volmaaktheid en wijsheid alsmede zijn Goddelijke aard, waardoor hij verheven is boven gewone mensen.

Het kerkelijk feest van Christus Koning wordt in 1925 ingesteld door paus Pius XI om tegenwicht te bieden aan het laïcisme (lekenmoraal) en atheïsme van die tijd. In 1970 wordt de titel van het feest gewijzigd in ‘Christus koning van het heelal’.

In de liturgie wordt vooral verwezen naar de lofrede op God in het Bijbelboek Efeziërs: ‘Hij heeft ons in al zijn wijsheid en inzicht dit mysterie onthuld: zijn voornemen om met Christus de voltooiing van de tijd te verwezenlijken en zijn besluit om alles in de hemel en op aarde onder één hoofd bijeen te brengen, onder Christus.’

De afbeelding

Christus zit op zijn hemelse troon en kijkt de toeschouwer recht aan. Hij is gehuld in een vuurrode mantel met goudkleurige biezen. Een grote ruitvormige speld, met daarop een kruis, houdt de mantel bovenaan gesloten. Het onderkleed, ook met goudkleurige bies, is vaalwit. De nimbus om Christus’ gekroonde hoofd onderstreept zijn goddelijkheid. In zijn linkerhand heeft hij een scepter als teken van koninklijke macht. Met zijn rechterhand maakt hij een zegenend gebaar. Op beide handen zijn de littekens te zien van de kruisiging.

In de boog van het raam staat de volgende Latijnse tekst, ontleend aan psalm 29: ‘Sedebit Dominus Rex in Eternum. Dominus Benedice Populo Suo in Pace’. Dit betekent: ‘Ten troon zit de Heer als een koning voor eeuwig. De Heer zal zijn volk zegenen met vrede.’

De kunstenaar heeft zich wellicht laten inspireren door de Byzantijnse ‘Christus Pantokrator’, een beeltenis die de universele heerschappij van Christus vertolkt. Kenmerkend hiervoor is de hiëratische weergave (hiëratisch = verheven, streng).

meer informatie:

• wikipedia
• Christelijke symbolen van A tot Z. Alfred C. Bronswijk.
• Inventarisatie van het kerkelijk kunstbezit. Bisdom den Bosch.

volgende : Het offer van Abraham

vorige : de verering van Antonius Abt