geboorte van Jezus

Plaats in de kerk: priesterkoor, apsis, midden
F. Nicolas & Zonen, ca. 1890 (?)

Het verhaal

Jozef reist met zijn zwangere vrouw Maria vanuit Nazareth naar Bethlehem, omdat hij zich volgens een besluit van keizer Augustus moet laten registreren in de plaats waar hij geboren is. In Bethlehem blijkt in de herberg geen plaats voor hen en daarom bevalt Maria in een stal van haar kind.

In de omgeving bevinden zich herders, die in de nachtelijke uren waken bij hun kudde op het veld. Zij worden bezocht door een engel Gods en schrikken hevig. Maar de engel blijkt gekomen om het goede nieuws te brengen dat in de stad van David een redder is geboren, door God gezonden met een hoopvolle boodschap voor de mensheid.

Volgens de engel zullen de herders het pasgeboren kind vinden gewikkeld in doeken en liggend in een kribbe (voederbak). Zij spoeden zich naar Bethlehem en vinden daar Maria, Jozef en het kind, zoals de engel heeft gezegd. Zij vertellen wat hun is overkomen en iedereen die het hoort is verwonderd.

Na acht dagen, bij zijn besnijdenis, krijgt het kind de naam Jezus.

De afbeelding

Maria, in een blauwe mantel, en Jozef, in lichtpaarse mantel, knielen devoot voor hun kindje dat in de kribbe ligt. De kribbe duidt op de stal waarin Jezus het levenslicht ziet. Maria heeft haar hoofd enigszins gebogen, Jozef is bijna frontaal afgebeeld.

Boven het jonge gezin zweven twee engelen die een lint hebben uitgerold, met daarop de tekst: Gloria in altissimis Deo (eer aan God in de hoogste hemel). Het is de lofprijzing van de engelen, beschreven door de evangelist Lucas. Voor de herders op het veld een teken om naar Bethlehem te gaan. Vaak zijn zij afgebeeld als bezoekers in de stal, op dit raam echter niet.

Wel voorgesteld zijn de staldieren, de os en de ezel. Alleen hun koppen zijn zichtbaar. De os en de ezel verwijzen naar een profetie in het Bijbelboek Jesaja. God waarschuwt daar het joodse volk: Ik heb mijn kinderen opgevoed en grootgebracht, maar ze zijn tegen mij in opstand gekomen. Een rund herkent zijn meester, een ezel kent zijn voederbak, maar Israël mist elk inzicht, mijn volk leeft in onwetendheid. Naar aanleiding van deze tekst plaatste men de os en de ezel bij de kribbe om ons eraan te herinneren dat beesten vaak trouwer zijn dan mensen.

Men dacht aan nog iets anders: de os werd beschouwd als een rein dier en de ezel als onrein. Hun aanwezigheid maakte duidelijk dat zowel het reine volk (joden/de herders) als het onreine volk (heidenen/de magiërs) Jezus erkende als zijn nieuwe Heer.

De achtergrond van de scène is een rood ornamentvlak. De omlijsting bestaat uit architectuurmotieven in gotische stijl.

Onder de voorstelling is in een horizontale witte band het begin van het kerstlied Hodie Christus natus est te lezen:

Hodie Christus natus est,
hodie Salvator apparuit.
Hodie in terra canunt angeli.

In vertaling:

Heden is Christus geboren,
heden verscheen ons onze Verlosser.
Heden zingen de engelen op aarde.

Geheel onderaan bevinden zich tegen een donkerrode achtergrond twee zigzaggende banderollen met regels uit het kerstlied Adeste fideles:

Aeterni Parentis splendorem aeternum
Velatum sub carne videbimus:
Adeste fideles, laeti, triumphantem
Veneti veneti in Bethlem

In vertaling:

Wij zullen de eeuwige schoonheid zien
van de eeuwige Vader, verscholen in het vlees
Komt gelovigen, met blijdschap en triomfgezang
Komt, komt naar Bethlehem

In de rozet boven in het venster is God de Vader afgebeeld, als koning met kroon, scepter en rijksappel. De drie rozetten in de apsis vormen tezamen de Drie-eenheid: God de Zoon (linkervenster), God de Vader (middelste venster) en de Heilige Geest (rechtervenster)

meer informatie :

volgende : drie wijzen op bezoek
vorige : Maria Boodschap